Historisch gemaal De Rondehoep wordt klaargemaakt voor Open Monumentendag

Ouder-Amstel – Aan de Waver staat een bijzonder stukje historie van Ouder-Amstel: gemaal De Rondehoep. Het monument heeft jarenlang de polder drooggehouden en is nog altijd een belangrijke plek om te leren hoe Nederland met water omgaat. Hergen Epema, docent aardrijkskunde en vrijwilliger en bestuurslid van de Stichting Gemaal De Rondehoep, vertelde erover in de uitzending. Luister hier terug.

Epema woont sinds 2020 in Ouderkerk aan de Amstel en kwam tijdens een fietstocht bij het gemaal terecht. De combinatie van zijn interesse in het monument en zijn werk als docent aardrijkskunde maakte hem enthousiast om vrijwilliger te worden. Het gemaal sluit bovendien direct aan bij het eindexamenonderwerp ‘Leefomgeving’. Met leerlingen bezoekt hij daarom regelmatig het gemaal. Volgens Epema blijft de werking van het watersysteem veel beter hangen wanneer leerlingen het zelf kunnen zien.

Zonder gemalen staat Nederland onder water

De Rondehoep wordt drooggehouden door het gemaal. Naast het oude gemaal uit 1913 staat inmiddels een modern, volledig automatisch gemaal. Dat nieuwe gemaal schakelt in wanneer een bepaald waterpeil wordt bereikt en kan het water zowel uit de polder pompen als, wanneer dat nodig is, water vanuit de boezem de polder in laten. Daarmee speelt het gemaal een belangrijke rol bij zowel wateroverlast als droogte.

Het verschil tussen beide gemalen is groot. Het moderne gemaal werkt op elektriciteit en volledig automatisch, terwijl het historische gemaal uit 1913 op diesel draait. Juist die combinatie maakt de locatie volgens Epema bijzonder.

Renovatie van het oude gemaal

Op dit moment wordt het historische gemaal gerenoveerd. De aanleiding was onder meer slijtage aan de lagers. Tijdens de werkzaamheden kwamen verschillende andere onderdelen naar voren die moesten worden aangepakt. De vrijwilligers zijn daarom opnieuw bezig met het opbouwen van een goed draaiboek en het technisch in orde maken van het gemaal. Ook het drukvat van het dieselgemaal wordt momenteel aangepakt.

De vrijwilligers hopen het historische gemaal op tijd klaar te hebben voor de Open Monumentendagen op 12 en 13 september. Tegelijkertijd benadrukt Epema dat het onderhoud vooral zorgvuldig moet gebeuren en dat er geen onverantwoorde druk achter wordt gezet.

Open Monumentendag

Tijdens de Open Monumentendagen kunnen bezoekers het gemaal van dichtbij bekijken. Als alles volgens planning verloopt, draait het oude gemaal en zijn er vrijwilligers aanwezig die uitleg geven over de techniek én over de geschiedenis van het monument. Ook het dieselgemaal zelf heeft een interessant regionaal verhaal: de installatie werd in Amsterdam gemaakt bij Werkspoor.

Daarnaast worden vanuit Ouderkerk aan de Amstel bootexcursies georganiseerd richting het gemaal. Er zijn twee tochten gepland, om 10.00 uur en 13.30 uur, waarbij per boot plaats is voor negen personen. Het gemaal is daarnaast ook gewoon per fiets of auto bereikbaar.

Historie doorgeven aan volgende generaties

De Stichting Gemaal De Rondehoep zet zich niet alleen in voor het technisch behouden van het gemaal. Ook het machinistenhuisje dat bij het monument hoort wordt in ere gehouden. Voor Epema is vooral het vertellen van het verhaal belangrijk: mensen moeten blijven begrijpen waarom het gemaal er staat en welke rol het speelt in het landschap.

De stichting werkt met ongeveer vijftien vrijwilligers, waaronder zowel mensen met technische kennis als vrijwilligers die bezoekers het verhaal achter het gemaal vertellen. Iedere tweede zaterdag van de maand is het gemaal geopend voor bezoekers.

Voor Epema is een Open Monumentendag geslaagd wanneer bezoekers vertrekken met nieuwe kennis over een plek waar ze misschien al jarenlang langs fietsen. “Ik fiets er altijd langs en ik weet niet wat het is”, hoort hij regelmatig terug. Juist dat bewustzijn wil hij vergroten, ook bij scholen.

Het gemaal De Rondehoep ligt aan de Rondehoep, iets voorbij de Voetangel. Wie het monument alvast wil bezoeken, kan daar iedere tweede zaterdag van de maand terecht.

Auteur: Richard Koning
Foto: Jammfm