Amsterdam en Duivendrecht kloppen aan elkaars deur

Duivendrecht is een enclave binnen de gemeente Amsterdam. Het dorp ligt ingeklemd tussen de stadsdelen Zuid, Oost en Zuidoost. Aan de oostzijde raakt Duivendrecht bovendien aan Diemen. Daarmee heeft het dorp bijzondere relaties met zijn omliggende gemeenten. Over de relatie tussen Duivendrecht en het 800-jarige Diemen, dat volgende week een feestweek viert, schreven we eerder. Recente berichtgeving vanuit Amsterdam maakt echter opnieuw duidelijk hoe nauw ook de banden tussen Duivendrecht en de hoofdstad zijn.

De relatie tussen Amsterdam en Duivendrecht gaat al eeuwen terug. Ook anno 2026 zijn er op tal van terreinen verbindingen tussen stad en dorp: sport, cultuur, verkeer, onderwijs, zorg, wonen, werken, recreatie en ruimtelijke ontwikkeling. Duivendrecht en Amsterdam zijn in veel opzichten van elkaar afhankelijk. Tegelijkertijd houdt de gemeente Ouder-Amstel nadrukkelijk vast aan haar zelfstandigheid en Duivendrecht aan haar kleinschaligheid. Dat gebeurt in combinatie met een brede vorm van samenwerking met de buurgemeenten. Al zit daar wel eens een andere gedachte. Zo deed voormalig stadsdeelvoorzitter Elvira Sweet van Amsterdam Zuidoost ooit al de suggestie om Duivendrecht en Diemen als een afzonderlijk stadsdeel bij Amsterdam te betrekken of makkelijker, direct te linken aan Zuidoost.

Recente berichtgeving vanuit Amsterdam drukt de inwoners van Duivendrecht opnieuw met de neus op die afhankelijkheid. Binnen de Amsterdamse gemeenteraad heeft de SP vragen gesteld over de komst van een datacenter aan de Laarderhoogtweg, vlak bij de McDonald’s langs de A9. In juli werd een bouwvergunning voor een datacenter van Equinix gepubliceerd. Het plan voorziet uiteindelijk in vier gebouwen. Voorlopig gaat het om één toren met een hoogte van ongeveer 60 meter. Datacenters zijn inmiddels een belangrijk onderdeel van de digitale infrastructuur. Het toenemende gebruik van diensten als ChatGPT, AI en andere toepassingen van kunstmatige intelligentie vraagt immers om steeds meer rekenkracht en opslagcapaciteit. Daar staan echter ook nadelen tegenover. Zo leggen datacenters een groot beslag op energie en water. Bij vier torens zou het jaarlijkse verbruik van koelwater volgens de huidige plannen kunnen oplopen tot ruim een miljard liter. Een mogelijk voordeel is het hergebruik van restwarmte. Vanuit Duivendrecht heeft de stichting Vrienden van Duivendrecht inmiddels haar zorgen geuit over de komst van het datacenter in Zuidoost.

De voordelen van Amsterdam als buurman zijn voor Duivendrecht talrijk. Inwoners maken gebruik van medische voorzieningen, onderwijs, sport, cultuur, openbaar vervoer, werkgelegenheid en recreatiemogelijkheden in de hoofdstad. Andersom weten Amsterdammers de voorzieningen in Duivendrecht en Ouder-Amstel eveneens te vinden. Vooral in Amsterdam Zuidoost wordt momenteel op grote schaal gebouwd. In het gebied Amstel III, waar voorheen vooral werkgelegenheid was gevestigd, ontstaat steeds meer een mix van wonen, werken en recreëren. Niet alleen Ouder-Amstel bouwt woningen; ook in Amstel III wordt een compleet nieuw stedelijk gebied ontwikkeld. De omvang daarvan is vergelijkbaar met een stad als Amersfoort.

Bij die groei horen nieuwe voorzieningen, maar die ontwikkeling loopt vooralsnog achter op de groei van het aantal woningen. In het gebied zijn inmiddels geluiden te horen over een tekort aan parkeerplaatsen en andere voorzieningen. Naast het datacenter wordt gewerkt aan de Smart Mobility Hub (SMH). Deze komt aan de overzijde van onze flexwoningen. De hub moet ruimte bieden aan parkeren voor evenementen en verschillende sportvoorzieningen. Van de sportaccommodatie kunnen zowel inwoners van Ouder-Amstel als Amsterdam gebruik maken. Tevens wordt met argusogen gekeken naar de Ouderkerkerplas waar bewoners van Ouder-Amstel en Zuidoost verkoeling gaan zoeken.

Ook op het gebied van veiligheid werken beide gemeenten samen. Vorig jaar werd de inzet van boa’s rondom de SMH via een convenant overgedragen aan Amsterdam. De flexwoningen vormen eveneens een plek waar inwoners van beide gemeenten samenkomen. Zowel uit Amsterdam als Ouder-Amstel zijn er bewoners gehuisvest, waardoor de twee gemeenten letterlijk bij elkaar over de vloer komen.

Daarnaast is er veel woon-werkverkeer tussen Duivendrecht en Amsterdam, en dan met name Amsterdam Zuidoost. Dat stadsdeel kwam recent onder meer in het nieuws vanwege zorgen over wapenbezit in de H- en K-buurt en in het Nelson Mandelapark. Tegelijkertijd is er veel aandacht voor jongeren, onder meer via jongerenwerkers en straatcoaches. Ook Ouder-Amstel wil volgens het nieuwe coalitieplan met straatcoaches gaan werken. Zuidoost is daar reeds ervaren mee. Kennisuitwisseling met Amsterdam Zuidoost ligt daarbij voor de hand.

De raakvlakken tussen Duivendrecht en Amsterdam zijn daarmee talrijk. Ook het openbaar vervoer speelt daarin een belangrijke rol. Lijn 44 richting de Dappermarkt (Oost) keert binnenkort terug in de registers van het GVB. Daarnaast hebben de stations Van der Madeweg en Duivendrecht momenteel volop de aandacht van de Vervoerregio Amsterdam. Station Van der Madeweg staat een verbouwing te wachten en de metrolijnen een wijziging. Voor de delicatessen fietsen we naar Zuid en voor shoppen gaan we naar de Diemen Centrum of de Amsterdamse Poort. Voor vermaak gaan we naar de Arena boulevard, waar in vrij korte tijd een bijzondere dynamiek is ontstaan, een dynamiek die ook welkom is op het Dorpsplein.

Duivendrecht en Amsterdam staan dus geen van beide stil. Beide gebieden groeien en veranderen, waardoor de onderlinge verwevenheid alleen maar groter wordt. Daarbij aandacht vanuit Duivendrecht voor het bewaken van haar eigen kleinschalige cultuur.

En terwijl Duivendrecht steeds verder naar Amsterdam toe lijkt te groeien, gebeurt aan de andere kant hetzelfde richting Ouderkerk aan de Amstel. Met de ontwikkeling van Amstelvoorde schuift ook die grens weer een stukje op.

De zelfstandigheid van Ouder-Amstel mag dan een belangrijk uitgangspunt zijn, de dagelijkse praktijk laat zien dat Duivendrecht en Amsterdam al lang niet meer los van elkaar kunnen worden gezien.

Foto Front: over de gemeentegrens vinden we de Arena boulevard en de Johan Cruijff Arena.

Foto midden: het perceel langs de Laarderhoogtweg waar het plan is voor een datacenter.

Auteur: Henk P. Blok