Geslaagde Open Monumentendag (OMD) Duivendrecht

Alweer de 23ste editie van de Open Monumentendagen in Ouder-Amstel. Dit keer had het comité mede ingezet op verhalen van vroeger: over het leven, de boerderijen, sport, het Zwarte Laantje en, als uitsmijter, het bezoek van Napoleon aan Duivendrecht in 1811. Een geslaagde keuze die zeker een vervolg verdient en voor de aanwezigen een leerzame ervaring opleverde.

Wethouder Jeroen Klaasse (Cultuur) sprak aan het einde van de middag van een geslaagde Open Monumentendag, met passende activiteiten en boeiende verhalen. Hij sprak zijn waardering uit voor de organisatie en benadrukte dat de dag een mooi inzicht gaf in de veelzijdigheid van Duivendrecht. Klaasse had eerder die dag in het Dorpshuis samen met de scheidend voorzitter van het comité Open Monumentenweekend, Luuk de Vré, de dag in Duivendrecht geopend. Een weekend, omdat op zondag een uitgebreid programma volgde in Ouderkerk. In Duivendrecht waren er de opening in het Dorpshuis, openstellingen van monumenten, waaronder de Urbanuskerk, De Kleine Kerk en het monument in spé: het clubhuis van de Amsterdam Old Course aan het Zwarte Laantje. Maar vooral waren er verhalen: historische verhalen uit Duivendrecht.

In zijn openingsspeech gaf de wethouder aan onder de indruk te zijn van de Urbanuskerk en zich te willen inzetten voor de herleving van het Cultuur Platform in Ouder-Amstel. Momenteel wordt op meerdere plekken in Ouderkerk en Duivendrecht invulling gegeven aan cultuur in Ouder-Amstel. Klaasse kreeg het boek Amstelporselein in beeld overhandigd.

Zwarte Laantje 1 t/m 5 (Bas Smeulders, archivaris SOD)

Ruim veertig bezoekers mochten getuige zijn van een presentatie over het Zwarte Laantje, grondig voorbereid door archivaris Bas Smeulders van de Stichting Oud-Duivendrecht (SOD). Het Zwarte Laantje is het pad dat vanuit Amsterdam via Duivendrecht naar Abcoude en Utrecht heeft geleid. Op tekeningen uit circa 1000 na Chr. komt het pad al voor. “Een verbindingsweg die zich kenmerkte door haar agrarische karakter, met boerderijen, met mooie namen als ‘Het is niet anders’ (nr. 1), ‘Zeldenrust’ en ‘Altijd Werk’, Zwarte Laantje nummer 3”, aldus Bas.

Zwarte Laantje nr. 4 is het clubgebouw op het golfterrein van de Amsterdam Old Course, een club die sinds 1934 bestaat. Tijdens zijn speurtocht langs het Zwarte Laantje was bij Bas ook nummer 5 naar boven gekomen: het clubgebouw van voetbalvereniging FC Amstelland. Deze vereniging kwam na een fusie, in verband met de aanleg van de A10, in 1974 terecht op sportpark Strandvliet. Het vervolg van de voetbalclub, FC Amsterdam, zit tegenwoordig in Amstelvoorde en zal over een aantal jaren weer terugkeren naar de top van de Smart Mobility Hub (SMH). Tot slot deed Bas een oproep om het Zwarte Laantje als historisch erfgoed te behouden in DNK/Amstelvoorde.

Boerderij Zeldenwel (Bas Smeulders, archivaris SOD)

Zeker een primeur was de bevinding over boerderij Zeldenwel. Zelden genoemd in stukken, maar honderd jaar geleden speelde deze boerderij zeker een rol. Bas had een foto opgedoken en wist te vertellen dat de boerderij eigendom was van Artis. Vanuit Zeldenwel werd voedsel geleverd voor de dieren van Artis, zoals broccoli en andere groenten. De vergeten boerderij was gelegen aan de Rijksstraatweg. Via een soort ‘Bellington’-research had de archivaris deze plek in Duivendrecht weten te lokaliseren. Opvallend was dat het land van de boerderij zich uitstrekte tot aan de Amstel. Voorwaar een verbinding.

Voor een reeks andere verhalen had een vergelijkbare, maar toch weer andere groep bezoekers zich gemeld in De Kleine Kerk (DKK). Samen met de organisatie Stadsherstel wordt onderzocht hoe de continuïteit van de kerk kan worden geborgd. Bijzonder is dat de Aanbouw bij de kerk dit jaar 25 jaar bestaat; de kerk zelf dateert uit 1923. Een onlangs opgerichte stichting is actief om een cultureel programma vorm te geven, met muziek en lezingen. Deze Open Monumentendag stonden verhalen uit Duivendrecht centraal.

Herinneringen aan mijn jeugd (Ton van Noorden)

Vele aanwezigen konden zich herkennen in de herinneringen van Ton. Hij vertelde over het wonen in de buurt van de Meidoornstraat, de katholieke school en dito middenstand en de vele boerderijen die vanuit Duivendrecht richting Abcoude te vinden waren. Waar nu via de spoorlijn een verbinding is met Zuidoost, was er ooit een open doorgang van het woonlint. Ook vertelde hij een bijzonder weetje over de opzet en naamgeving van de Bekemaschool.

VEKU-wielerbaan (Frits Wiersma)

Wiersma, telg uit een wielerfamilie, vertelde het verhaal van de VEKU-wielerbaan, die lag op de plek achter de Berkenstraat, in de richting van het Venserpark. Het was een baan van 200 meter, terwijl 250 meter destijds de standaard was, en gemaakt van een bijzondere, kwalitatief goede houtsoort. Er was een tribune die plaats bood aan 7.000 bezoekers, met een goed zicht op de koers en de wielerbaan. De baan was actief in de periode 1934-1940. De plek werd ook gebruikt voor politieke samenkomsten. “Eén van de weinige rendabele wielerbanen van destijds”, aldus Wiersma. Duidelijk werd ook dat de veldwachters van toen regelmatig hun opwachting moesten maken. De wielerronde van Duivendrecht, die onder andere in 1957 werd gereden, vond overigens niet plaats op de VEKU-wielerbaan.

De tekst gaat onder de foto door

Fundament d’Oude School (Jacco Ruijs)

De huidige bewoner van d’Oude School, Jacco Ruijs, nam de zaal mee in de verbouwing van de school, waar hij nu met zijn gezin nu woont. Bij de verbouwing, tot aan het fundament, kwamen veel voorwerpen en zaken tevoorschijn die in het gebouw waren opgeborgen. Jacco: “Vroeger werd er veel gebouwd, maar niet gesloopt. Voor een muurtje kwam weer een ander muurtje, en dat gaf weleens een verrassing, zoals boeken en geschriften.” Bijzonder was een brief van het Koninklijk Huis. Getracht is de sfeer van de ‘school’ terug te brengen, met het idee om het op termijn een maatschappelijke functie te geven.

Leven op de boerderij ‘Mijn Genoegen’ (Ton Kolk)

Boerderij Mijn Genoegen is rond 1860 gebouwd. De familie Kolk werd er in 1902 bewoner. “Het waren gezinnen met veel kinderen. De Kolken hebben niet stilgezeten”, aldus Ton, gesteund door een aantal nazaten in de zaal. Er was altijd veel werk te doen.

Hij vertelde anekdotes over ‘ome Piet’, stroopwafels, de landerijen, paard en wagen en later de VW-bus en het poetsen van veertig schoenen. Bijzonder was de rol van de kerk, waar niet alleen boeren uit Duivendrecht kwamen, maar ook boeren uit de Bijlmer. Een verbinding die er letterlijk en figuurlijk nu niet meer is. Een opmerkelijk feitje was dat uit het Schapenfonds middelen zijn vrijgekomen voor de Sint Urbanuskerk en De Kleine Kerk.

70 jaar Sinterklaasintocht in Duivendrecht (Gert-Jan Baerents)

Gert-Jan deed een terugblik op 70 jaar Sinterklaasintocht in Duivendrecht. De intocht werd in 1956 gestart op initiatief van vier ondernemers uit Duivendrecht. Hij vertelde over het gevoel op de stoomboot, het af en toe flexibel handelen, de aankomst op de Duivendrechtsekade, het werk van de vele vrijwilligers, de kostuums en niet te vergeten het voorgaande comité dat de intocht hiervoor organiseerde. De laatste jaren melden zich bijna 600 kinderen voor een meet & greet met Sinterklaas in het Dorpshuis. Daarbij werd gesteld dat de intocht de landelijke ontwikkelingen volgt. Voor elk kind zijn er presentjes. Sinterklaas dankt de sponsoren en vrijwilligers. In oktober volgt weer een collecte en het plan is om voor de 71e Sinterklaasintocht op zaterdag 21 november weer af te meren aan de Duivendrechtsekade.

Napoleon in Duivendrecht 1811 (Jo Blom)

Gehuld in typische Napoleontische kledij gaf historicus Jo Blom de Aanbouw een inkijkje in het bezoek van Napoleon en zijn gevolg, onder wie zijn vrouw Marie-Louise, geen onbekende voornaam in Duivendrecht, in het jaar 1811. Jo schetste de omstandigheden in die dagen: de gouvernementele verhoudingen, de belastingdruk van de keizer en de rolverdeling met Ouderkerk. Op de dag dat de keizer zijn komst naar Duivendrecht aankondigt en zijn bezoek brengt aan het militair strategische punt van de Duivendrechtsebrug, is de gehele bevolking die dag in rep en roer. De keizer wordt ontvangen met een ereboog. Na zijn inspectie van de brug wordt het weer rustig. En zo eindigde ook dit met verve gepresenteerde verhaal.

Een dag vol verhalen die zeker voor herhaling vatbaar is. Er zijn nog voldoende thema’s om te behandelen, zoals de monumenten, families, sport, onderwijs en activiteiten zoals Koningsdag. Een geslaagde programmatoevoeging van het comité Open Monumentendag.

Auteur: Henk P. Blok (DorpDuivendrecht.nl)

Foto Front: wethouder Klaasse opent samen met Luuk de Vré en Bas Smeulders de Open Monumentendag Duivendrecht.

Foto onder: Frits Wiersma met één van de verhalen, deze over de VEKU-wielerbaan.